--- [0] --- Hisse senedi nedir?

Bir hisse senedi ya da öz kaynak payı, bir şirketin bir bölümünün mülkiyetini temsil eder. Hisseler, sahibine şirketin varlık ve kârlarından orantılı bir pay hakkı veren öz kaynak birimleridir.

Hisse senetleri esas olarak borsalarda işlem görür ve birçok bireysel yatırım portföyünün temelini oluşturur. Hisse senedi alım satımı, yatırımcıları dolandırıcılıktan korumak amacıyla tasarlanan devlet düzenlemelerine uymak zorundadır.

Hisse Senetlerini Anlamak

Şirketler, faaliyetleri için sermaye toplamak amacıyla hisse senedi ihraç eder. Hissedarlar, sahip oldukları hisse sayısına bağlı olarak şirketin varlık ve kazançlarından bir pay talep etme hakkına sahiptir.

Bir hissedar, şirketin sahibi olarak kabul edilir ve mülkiyet payı, elinde bulundurduğu hisselerin toplam tedavüldeki hisselere oranıyla belirlenir. Örneğin, bir şirketin 1.000 tedavüldeki hissesi varsa ve biri 100 hisseye sahipse, bu kişi şirketin varlık ve kazançlarının %10'una sahip olur.

Hissedarlar şirketin doğrudan sahibi olmasalar da, yasa şirketleri tüzel kişi olarak kabul eder. Bu, şirketlerin vergi beyannamesi verebileceği, borç alabileceği, mülk sahibi olabileceği ve dava edilebileceği anlamına gelir. Varlıklara şirket sahiptir, hissedarlar değil. Örneğin, ofis mobilyaları hissedarlara değil, şirkete aittir.

Şirket mülkiyeti, hissedar mülkiyetinden hukuken ayrıdır ve bu, her iki tarafın sorumluluğunu sınırlar. Şirket iflas ederse, varlıkları bir hakim kararıyla tasfiye edilebilir, ancak hissedarların kişisel varlıkları risk altında değildir. Benzer şekilde, büyük bir hissedar iflas ederse, alacaklılarına ödeme yapmak için şirketin varlıklarını satamaz.

Hissedar Mülkiyeti Nedir?

Hissedarlar, şirket tarafından ihraç edilen hisselere sahiptir; şirket ise kendi varlıklarına sahiptir. Bir şirketin hisselerinin %33'üne sahipseniz, şirketin üçte birine sahip olduğunuzu söylemek doğru değildir; daha doğrusu şirketin hisselerinin üçte birine sahipsinizdir. Bu kavram “mülkiyet ve kontrolün ayrılması” olarak bilinir.

Hisse sahibi olmak, size hissedar toplantılarında oy verme, dağıtıldığında temettü alma ve hisselerinizi başkalarına satma hakkı verir.

Hisselerin çoğunluğuna sahipseniz, oy gücünüz artar ve bu da yönetim kurulunu atayarak şirketin yönünü etkileme fırsatı verir. Bu durum, bir şirketin başka bir şirketin tüm tedavüldeki hisselerini satın alarak onu devralması durumunda özellikle açık şekilde görülür.

Yönetim kurulu, genellikle icra kurulu başkanı (CEO) gibi profesyonel yöneticiler istihdam ederek şirketin değerini artırmayı hedefler. Sıradan hissedarlar şirketi yönetmez.

Hissedar olmanın önemi, şirketin kârından bir pay alma hakkına sahip olmanızdır; bu da bir hissenin değerinin temelini oluşturur. Sahip olduğunuz hisse sayısı arttıkça kârdan aldığınız pay da büyür. Birçok hisse senedi temettü ödemez, bunun yerine kârı şirketi büyütmek için yeniden yatırıma dönüştürür. Bu dağıtılmamış kârlar yine de hissenin değerine yansır.

Adi ve İmtiyazlı Hisse Senetleri Nasıl Karşılaştırılır

İki ana hisse senedi türü vardır: adi ve imtiyazlı.

Adi hisse senetleri genellikle sahibine hissedar toplantılarında oy hakkı ve şirket tarafından ödenen temettüleri alma hakkı verir.

İmtiyazlı hissedarlar genellikle oy hakkına sahip değildir, ancak adi hissedarlara kıyasla şirketin varlık ve kazançları üzerinde daha yüksek bir hak talebine sahiptir. Örneğin, imtiyazlı hisse sahipleri temettüleri adi hissedarlardan önce alır ve şirket iflas edip tasfiye edilirse varlık taleplerinde öncelik sahibidir.

Şirketler ek fon toplamak için yeni hisse ihraç edebilir; bu durum, mevcut hissedarlar yeni hisselerin bir bölümünü satın almadıkça onların mülkiyet ve haklarını sulandırır. Bunun tersine, şirketler hisse geri alımları da gerçekleştirebilir ve bu, hisselerin değerini artırarak mevcut hissedarlara fayda sağlar.

Hisse Senetleri ile Tahviller Arasındaki Fark Nedir?

Hisse senetleri, iş büyümesi veya yeni projeler için sermaye toplamak amacıyla şirketler tarafından ihraç edilir. Hisseleri birincil piyasada doğrudan şirketten satın almak ile ikincil piyasada başka bir hissedardan satın almak arasında ayrım yapmak önemlidir. Bir şirket hisse ihraç ettiğinde, karşılığında para alır.

Tahviller, hisse senetlerinden birkaç önemli açıdan farklıdır. Tahvil sahipleri şirketin alacaklılarıdır ve düzenli faiz ödemeleri ile yatırılan anaparanın geri ödenmesi hakkına sahiptir. İflas durumunda, alacaklılar diğer taraflara göre yasal öncelik sahibidir ve şirket varlıklarını tasfiye etmek zorunda kalırsa önce ödeme alırlar.

Buna karşılık, hissedarlar iflas durumunda genellikle hiçbir şey alamaz; bu da hisse senetlerini tahvillere kıyasla doğal olarak daha riskli yatırımlar hâline getirir.

Hisse Senedi Nasıl Satın Alınır?

Hisse senetleri esas olarak Nasdaq veya New York Menkul Kıymetler Borsası (NYSE) gibi borsalarda alınıp satılır. Bir şirket halka arz (IPO) yoluyla halka açıldığında, hisseleri yatırımcıların bir borsada işlem yapabilmesi için erişilebilir hâle gelir.

Yatırımcılar genellikle borsada hisse senedi satın almak için bir aracı kurum hesabı kullanır; bu hesap, alış fiyatını (teklif) ve satış fiyatını (arz) listeler. Hisse senedi fiyatı, diğer faktörlerin yanı sıra piyasadaki arz ve talepten etkilenir.

Hisse Senedi Sahipliğinden Nasıl Gelir Elde Edilir?

Hisse senedi sahipliğinden gelir elde etmenin iki temel yolu vardır: temettüler ve sermaye kazancı.

Temettüler, bir şirketin kârından dağıtılan nakit ödemelerdir. Örneğin, 1.000 tedavüldeki hissesi olan bir şirket 5.000 dolarlık temettü ilan ederse, her hissedar hisse başına 5 dolar alır.

Sermaye kazancı, hisse senedi fiyatındaki artışı ifade eder. Bir hisseyi 10 dolara satın alıp daha sonra 11 dolara satarsanız, 1 dolarlık sermaye kazancı elde edersiniz.

Hisse Senedi Sahibi Olmak Riskli mi?

Tüm yatırımlar belirli bir düzeyde risk taşır. Hisse senetleri, tahviller, yatırım fonları ve borsa yatırım fonları (ETF'ler), piyasa koşulları bozulursa değer kaybedebilir.

Yatırım yaptığınızda, finansal varlıklarınızın yönetimiyle ilgili kararlar alırsınız. Yatırımınızın değeri, piyasa koşulları veya iş büyümesi ya da birleşmeler gibi kurumsal eylemler nedeniyle artabilir veya azalabilir.

Tarihsel olarak, hisse senetleri uzun vadede diğer yatırımların çoğundan daha iyi performans göstermiştir.

Sonuç

Bir hisse senedi, bir şirketteki kısmi mülkiyeti temsil eder; bu, düzenli ödemeler karşılığında alacaklıların şirkete verdiği bir kredi gibi işleyen tahvilden farklıdır.

Şirketler, yeni projeler için veya faaliyetlerini genişletmek amacıyla yatırımcılardan sermaye toplamak için hisse senedi ihraç eder. Hissenin türü, adi ya da imtiyazlı olması, hissedar için mülkiyetin hak ve avantajlarını belirler.